در هر کسب‌وکار، مهم‌ترین سؤال این است: «مشتری واقعی من چه کسی است؟» بخش‌بندی مشتریان یعنی گروه‌بندی مخاطبان بر اساس ویژگی‌ها، نیازها و رفتارهای مشابه تا بتوانیم برای هر گروه ارزش واقعی خلق کنیم. اگر سگمنت‌بندی درست انجام نشود، نه ارزش پیشنهادی کار می‌کند، نه تبلیغات نتیجه می‌دهد.

🎯 چرا باید مشتریان را سگمنت‌بندی کنیم؟

سگمنت‌بندی کمک می‌کند بفهمیم:

• کدام گروه بیشترین سود و توجه را دارد؟
• چه محصولی برای چه کسی مناسب‌تر است؟
• چگونه پیام بازاریابی دقیق‌تر ارسال کنیم؟
• چطور بودجه و منابع را مؤثرتر خرج کنیم؟

🧩 انواع سگمنت‌های مشتری

• Mass Market: بازار عمومی بدون تفکیک دقیق (مثلاً بازار مواد غذایی روزمره)
• Niche Market: بخش کوچک و تخصصی (مثلاً کوهنوردان حرفه‌ای)
• Segmented Market: چند بخش متفاوت با نیازهای مختلف
• Diversified Market: مشتریانی از صنایع و نیازهای کاملاً متفاوت
• Multi-Sided Market: دو گروه مشتری که به هم وابسته‌اند (مثل راننده و مسافر در اسنپ)

🔍 روش‌های شناخت مشتریان واقعی

برای شناخت بهتر مشتری می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد:

• مصاحبه‌های مستقیم و عمیق
• پرسش‌نامه و فرم آنلاین
• تحلیل رفتار کاربران در شبکه‌های اجتماعی
• بررسی داده‌های فروش و گزارش‌های بازار
• تحلیل رقبا و مشتریان هدف آن‌ها

👤 پرسونای مشتری چگونه ساخته می‌شود؟

پرسونا یعنی طراحی یک شخصیت خیالی که نماینده یک گروه واقعی از مشتریان است.

برای ساخت پرسونا، مشخص کنید:

• نام و سن تقریبی
• شغل و سبک زندگی
• اهداف و نیازها
• چالش‌ها و مشکلات
• عادت‌های خرید و رفتار آنلاین

🔗 ارتباط سگمنت‌ها با ارزش پیشنهادی

هر بخش مشتری باید ارزش پیشنهادی مخصوص خود را دریافت کند. مثلاً یک فروشگاه اینترنتی ممکن است:

• برای مشتریان عجول: ارسال سریع
• برای مشتریان قیمت‌محور: تخفیف و تضمین قیمت
• برای مشتریان حرفه‌ای: تنوع گسترده

📝 نمونه سگمنت‌بندی برای چند نوع کسب‌وکار

۱. فروشگاه آنلاین پوشاک:

• دانشجویان به‌دنبال قیمت مناسب
• بانوان با نیاز به مدل‌های خاص
• افراد شاغل با نیاز به خرید سریع و بی‌دردسر

۲. آموزش آنلاین:

• دانش‌آموزان کنکوری
• افراد جویای مهارت‌های شغلی
• مدیرانی که دنبال آموزش‌های کوتاه و کاربردی‌اند